Klaas Knot – President van De Nederlandsche Bank

Editie: November-December 2012 | Tekst: | Fotografie: Mieke Meesen

Een duidelijk uitgestippeld carrièrepad heeft hij nooit gehad, zijn enige droom was om ooit bij het IMF te werken. Dat lukte al in de eerste tien jaar van zijn carrière, maar kansen in Nederland deden hem terugkeren vanuit Washington. Sinds juli 2011 is Klaas Knot President van De Nederlandsche Bank.

Klaas Knot

Klaas Knot
  • Functie: President
  • Organisatie: De Nederlandsche Bank
  • 2011-heden: President, De Nederlandsche Bank
  • 2009-2011: Plaatsvervangend thesaurier-generaal en directeur financiële markten, Ministerie van Financiën
  • 2005: Hoogleraar Economics of Central Banking, Rijksuniversiteit Groningen
  • 2004-2009: Divisiedirecteur toezicht beleid, De Nederlandsche Bank
  • 2002-2004: Directeur toezichtontwikkeling, Pensioen en Verzekeringskamer
  • 1999-2002: Afdelingshoofd strategie, directoraat toezicht, De Nederlandsche Bank
  • 1998-1999: Econoom, Internationaal Monetair Fonds (Washington D.C.)
  • 1995-1998: (Senior) Econoom, De Nederlandsche Bank
  • 1991-1995: Assistent in opleiding, Rijksuniversiteit Groningen
  • 1985-1991: Algemene economie, Rijksuniversiteit Groningen

'The tone at the top is bepalend'

De Nederlandsche Bank loopt als rode draad door het cv van Klaas Knot. Drie keer maakte hij een uitstapje naar een functie buiten De Bank, maar in die situaties is hij zich altijd een ambassadeur blijven voelen. Nu staat hij al ruim een jaar aan het hoofd van onze centrale bank. Van de relatief jeugdige bankpresident werd verwacht dat hij in crisistijd een cultuurverandering binnen De Nederlandsche Bank teweeg zou brengen. “De grootste bijdrage die ik kan leveren is laten zien hoe mijn cultuur is en hoe ik met mensen om ga. Uiteindelijk is er niets krachtiger dan voorbeeldgedrag.”

“Ik heb niet zo veel met hiërarchie”

Klaas Knot - President van De Nederlandsche Bank

Is de crisis een overweging geweest om de functie af te slaan?

“Nee, zo zit ik niet in elkaar. Uitvraag: levert het me ook iets nieuws op? Als het antwoord op beide vragen ja is, ben ik snel geneigd om de functie te accepteren. Ik zag als uitdaging de grote verantwoordelijkheid die je draagt als bankpresident. Ik had in allerlei functies gezeten, waar ik ook dagelijks met complexe vraagstukken te maken had, waar ik lange werkweken maakte en veel moest reizen. Maar het waren altijd functies waar ik aan het eind van de rit een advies gaf aan iemand boven me die uiteindelijk het besluit nam. Nu liggen die besluiten op mijn bordje. Natuurlijk doe je dat altijd met collega’s, nooit alleen, maar die eindverantwoordelijkheid voel je wel. Dat maakt mijn baan leuk, maar er zullen ongetwijfeld ook momenten komen dat ik een keer iets beslis wat minder goed uitpakt en dan kan het natuurlijk ook een baan zijn waar het alleen en eenzaam is.”

“Die eindverantwoordelijkheid voel je wel”

Beïnvloedt de grote publieke belangstelling u op een bepaalde manier?

“Het geeft wel een nieuwe dimensie aan het werk, want het gaat niet alleen om de juiste dingen doen, maar ook om hoe je dingen uitlegt. Dat was ook het onderwerp waar ik het langst met mijn vrouw over heb gesproken. Niet zozeer dat ik opeens harder zou moeten werken of dat het meer van me zou eisen, maar wel de publieke factor. Maar het hoort erbij. Er wordt niet louter positief over je geschreven, dat is inherent aan functies waarin je keuzes moet maken. Dan zijn er mensen blij en mensen minder blij mee. Dus het beïnvloed me in dusverre dat ik altijd rekening hou met hoe ik dingen kan uitleggen, maar ik hoop dat het me als persoon niet teveel beïnvloedt. Ik denk uiteindelijk toch dat centrale bankiers zoveel mogelijk achter de schermen hun werk moeten doen, met soms momenten waarin je verantwoordelijkheid moet afleggen over wat je doet.”

Wat voor een type leider bent u?

“Ik geloof dat ik wel open en direct ben en ik luister graag naar goede argumenten. Zeker in interne discussies heb ik niet zoveel met hiërarchie, ik probeer juist tussen de mensen te staan en duidelijk te maken dat ook leidinggeven iets menselijks is met de daarbij behorende menselijke emoties.”

“Mijn omgeving wist vaak eerder dat ik toe was aan een volgende stap”

Klaas Knot - President van De Nederlandsche Bank

Wordt uw stijl ook zichtbaar binnen de organisatie?

“Ik geloof er heilig in dat the tone at the top bepalend is en ik meen dat effect ook nu al terug te zien in de manier waarop mensen binnen de organisatie met elkaar discussiëren en met elkaar omgaan. De oude cultuur waarin je niet al te vlot je leidinggevende tegensprak is aan het ontspannen. Je ziet het ook terug in de communicatie met de buitenwereld. Onze toezichthouders stellen zich anders op in gesprekken met instellingen, maar ook in het publieke debat manifesteren we ons anders. We publiceren nu elk half jaar onze declaraties, iets wat de vorige directie niet wilde. We maken melding van dingen die ons zorgen baren en proberen onze buitenwereld daarin mee te nemen door te communiceren op voet van gelijkwaardigheid. Het is duidelijk dat de samenleving heel anders is gaan denken over transparantie en verantwoording afleggen. Men wil weten en begrijpen wat er speelt en op basis daarvan vertrouwen hebben dat hier een autoriteit zit die zijn stinkende best doet om de kerntaken naar behoren uit te voeren. Die verandering, daar moet je in mee als maatschappelijke instelling.”

“Een nieuwe generatie is opgekomen”

Bent u iemand met een duidelijk loopbaanplan?

“Eigenlijk in mijn hele carrière was het mijn omgeving die dacht dat ik toe was aan een volgende stap voor ik dat zelf in de gaten had. Bij elke volgende stap dacht ik: oei, ben ik er wel al aan toe? Dat was toen ik directeur werd bij de Pensioen en Verzekeringskamer, toen ik bij De Nederlandsche Bank divisiedirecteur werd en toen ik plaatsvervangend thesaurier werd. Je groeit natuurlijk in iets. Toen ik klaar was met de universiteit was ik niet meteen klaar om President van De Nederlandsche Bank te worden. Blijf aan je vaardigheden werken heb ik wel altijd gedacht, zo kan je groeien of wanneer je vastloopt in je baan kun je altijd nog iets anders doen. Het enige wat ik altijd heb gewild is het IMF. Voor een econoom die internationaal georiënteerd is, is dat natuurlijk top of the bill.”

“Het geeft een bepaalde geloofwaardigheid”

Was het IMF ook een hoogtepunt in uw carrière?

“Als je iets te graag wilt in het leven dan kan dat alleen maar tegenvallen. Dat is misschien hier ook wel de les. Qua doelstellingen vind ik het een fantastische organisatie, maar het is een ontzettend hiërarchisch bedrijf. Ik kwam daar met slechts drie jaar werkervaring binnen, dus laag in de hiërarchie en kreeg heel weinig verantwoordelijkheden. Toen ik na anderhalf jaar een mooie positie bij De Nederlandsche Bank kreeg aangeboden ben ik terug gegaan. Voor eenzelfde positie daar, had ik nog twaalf jaar te gaan. Een echte highlight in mijn carrière was de krankzinnige periode grofweg van september 2008 tot maart 2009. De periode dat het puur crisismanagement was in de financiële sector. Puur blussen. Dat ik daar bij heb mogen zijn vergeet ik niet snel. Ik had natuurlijk jarenlang in het preventieve toezicht gezeten en tijdens de crisis kwamen de tekortkomingen daarvan onverbloemd aan het licht. Dat is een  pijnlijke les die we vandaag de dag nog steeds leren. Maar het geeft ook een bepaalde geloofwaardigheid. In de bankenwereld is een hele nieuwe generatie opgekomen. De generatie die  niet eindverantwoordelijk was in de fase dat het misging, maar wel kort daaronder zat. Met die lessen en kennis zijn wij doorgestoten naar de topposities. Voor vernieuwing heb je nieuwe geesten nodig. Tegelijkertijd helpt het wel als je het zelf hebt doorgemaakt. Het laat een oneindig veel krachtigere indruk op je na dan verhalen die je vanuit de overlevering van anderen moet begrijpen.”

Carrièretip voor de starter:

"Blijf doorgroeien en aan je skills werken. Denk niet te snel dat je het allemaal wel weet en met de kennis die je nu hebt het einde van je arbeidsleven gaat halen. Want gegeven de vergrijzing en de demografische ontwikkelingen zou dat einde nog wel eens aardig wat jaren weg kunnen liggen."