Diederik Samsom – fractievoorzitter PvdA

Editie: Maart 2013 | Tekst: | Fotografie: Mieke Meesen

Met hem als lijsttrekker wist de PvdA een ruime zetelwinst te behalen tijdens de laatste verkiezingen. Zijn partij ging regeren en hij bleef aan als fractievoorzitter in de Tweede Kamer. Diederik Samsom, een idealist met een Greenpeace verleden en een politicus met aanzien.

Diederik Samsom

Diederik Samsom
  • Functie: Politiek leider en fractievoorzitter
  • Organisatie: PvdA
  • 2012-heden: Politiek leider en fractievoorzitter PvdA
  • 2003-heden: Kamerlid PvdA
  • 2002: Directeur energiebedrijf Echte Energie
  • 1996-2001: Actievoerder en campagneleider Greenpeace
  • 1989-1997: Technische Natuurkunde - Kernfysica, TU Delft
  • 1983-1989: Stedelijk Gymnasium Leeuwarden

'Een politiek leider hoort in de Kamer'

Bevlogenheid daar draait de carrière van Diederik Samsom om. Het gevoel dat hij elke dag naar zijn werk gaat heeft hij niet. Niet in de tijd dat hij actief was voor Greenpeace en ook nu als politiek leider van de PvdA niet. Het is een manier van bestaan, een way of life. “Als je dit puur alleen als werk ziet, is het lastig vol te houden. Ik ben wie ik ben en dat ben ik de hele dag.”

Is gevoel bepalend geweest voor uw carrièrekeuzes?

“Ik maak besluiten meestal op basis van het gevoel inderdaad, maar ook wel met de kennis dat ik het kan. Het is vaak een rationele afweging gecombineerd met intuïtie. De keuze om Natuurkunde, kernfysica, te gaan studeren was enerzijds omdat ik besloten had voor Greenpeace te willen werken, maar daarnaast vond ik het ook gewoon een mooi vak. Op het moment dat Greenpeace een beetje volwassen werd in Europa, was ik een jaar of vijftien. De Rainbow Warrior werd tot zinken gebracht, Tsjernobyl was ontploft en Thea Beckman schreef ‘Kinderen van Moeder Aarde’. Die combinatie van factoren leidden ertoe dat ik besloot voor Greenpeace te willen werken. Ik dacht dat ze daar iemand met Natuurkunde wel konden gebruiken. Ik weet nog dat ik ze op mijn zestiende een brief heb gestuurd. Ik dacht dan check ik vast een beetje of ik daar gewild ben.”

“Elk falen moet je beantwoorden met een nieuwe poging”

Was het een droom die uitkwam toen u daar ging werken?

“Ja absoluut. Al had ik er nooit echt aan getwijfeld dat het ging gebeuren. Maar de manier waarop kon ik niet voordenken. Soms moet je ook een beetje geluk hebben, want mijn sollicitatiebrief viel precies op de mat op het moment dat Greenpeace in een zeer gecompliceerde rechtszaak verwikkeld was met Sellafield. En nog geen maand later kondigde Chirac, toen nog de president van Frankrijk, de laatste zeven kernproeven aan. Dat ontketende toen een hele campagne tegen kernproeven in de Stille Zuidzee. De nucleaire campagne was opeens heel druk en Greenpeace had alle manskracht nodig die ze konden vinden en daar was ik er een van. Vervolgens heb ik me jarenlang volledig overgegeven aan Greenpeace en alles wat daarbij hoorde.”

“Je probeert je idealen te veroveren op de werkelijkheid”

 

Diederik Samsom

Wat deed u besluiten de politiek in te gaan?

“Het ging knagen op een gegeven moment. Knagen in de zin dat verandering wel deels via acties, protesten, onderzoek en campagnes wordt bereikt, maar de uiteindelijke verandering bereik je er niet mee. Dus ik ging steeds meer denken: misschien is de werkelijke arena waar je moet zijn, als je echt iets wilt veranderen, toch de politieke arena. Dus mijn gedachten gingen steeds meer richting politiek en toen kreeg ik een e-mail van Wouter Bos, toen nog staatssecretaris van Financiën. Of ik me misschien namens de PvdA kandidaat wilde stellen voor de Tweede Kamer. Dat heb ik gedaan. Ogenschijnlijk kun je zeggen een wereld van verschil. Geen opspattend water en rubberbootjes meer, maar de strijd is ongeveer dezelfde. Je probeert je idealen te veroveren op de werkelijkheid. De fase van de strijd is alleen anders. Ik heb het eens vergeleken met een schaakspel. Greenpeace is de club die de schaakstukken op het bord zet en de koningin aanwijst als heel belangrijk. De politiek gaat met hetzelfde schaakbord aan de slag, maar verschuift de stukken tot er een nieuw evenwicht is gevonden.”

“Gelijk krijgen is leuk, maar het is niet het belangrijkste”

Maar u kwam in 2002 niet direct in de Kamer.

“Nee. Ad Melkert was partijleider geworden, de verwachting was dat we 45, misschien wel 50 zetels zouden halen. Fortuyn kwam en de rest is geschiedenis. We haalden 23 zetels. Ik stond 33e op de lijst en dan zit je er niet in. Ook niet een beetje. Dan moet je iets anders. Ik werd gebeld door iemand die een energiebedrijf had opgericht, of ik daar directeur van wilde worden. Nou dat heb ik gedaan met in het achterhoofd om 3-4 jaar later alsnog de sprong naar de politiek te wagen. Want een mislukte sprong is nooit een reden om ermee op te houden. Elk falen moet je beantwoorden met een nieuwe poging. Afijn, het kabinet Balkenende I zat precies 78 dagen, in januari waren er alweer nieuwe verkiezingen en sindsdien zit ik hier.” 

Diederik Samsom

“Het is een way of life”

Wat is het geheim van succesvol leiderschap?

“Ik heb ooit eens een hele wijze les geleerd van een Greenpeace kapitein. Ik was 24 jaar en voerde het hoogste woord tijdens een van de actievergaderingen op de brug van het schip. Ik wist precies hoe het moest, althans dat dacht ik. Na die bijeenkomst nam de kapitein me apart en zei: ‘Jongen je bent nu 24. Als je nu al denkt dat je alles weet en niks meer kan leren ga je een miserabel rest van je leven tegemoet’. A miserable rest of your life. Die les breng ik nog dagelijks in praktijk. Ik denk ook dat het een zeer welkom aspect zou zijn als politiek leiders laten zien dat ze zoekende zijn. De wereld verandert, dus laten weten of uitstralen dat je alles al weet is ook voor een leider een hele slecht zaak. Dat type leiderschap faalt sneller dan gezond is. Zelf heb ik eigenlijk een vrij helder kompas: eerlijk delen in deze moeilijke tijd en wat er ook gebeurt vooruitgang mogelijk blijven maken. En welke precieze maatregelen dat dan vergt hangt van de tijd en omstandigheden af. Of in een democratie van je coalitiepartner, om maar iets te noemen.”

“Ik heb een vrij helder kompas”

Via Twitter zoekt u ook veel het publieke debat op. Doet u dat bewust?

“Ja. Ik zou een hekel krijgen aan mezelf als ik zou denken deze discussie sla ik maar eens over. Van een discussie wordt, als het goed is, je publiek wijzer, dat is mooi meegenomen, maar je wordt er vooral zelf wijzer van. Zo word je een beter politicus, je motivatie en ideeën worden beter. Het is ook niet zozeer om gelijk te krijgen, maar wel om je verhaal en je politiek te verbeteren. Als je dan en passant gelijk krijgt is dat leuk, maar niet het belangrijkste. Dat komt op langer termijn wel.”

“Van discussie wordt je vooral zelf wijzer”

U liet het ministerschap aan u voorbij gaan. Wat is wel uw ambitie?

“Mijn ambities gaan niet meer zozeer over mijzelf, al een tijdje niet meer trouwens, maar vooral over wat dit land verder moet. Als je een ideaalbeeld hebt, krijg je de ambitie om zoveel mogelijk invloed uit te oefenen op hetgeen je wilt. In een democratie is er niet een iemand die de rode knop bedient. Dus die plek bestaat niet letterlijk, maar je kunt wel steeds dichterbij komen. Ik wilde heel graag politiek leider worden. Dat ben ik nu en ik vind het tot nu toe de mooiste plek. Twee belangrijke redenen om geen bewindspersoon te worden was dat ik vooruit wilde blijven kijken en mensen wilde blijven spreken. Dat is lastiger als je als minister een portefeuille moet runnen, dus wat mij betreft hoort een politiek leider in de Kamer. Behalve als zijn partij de grootste is geworden, dan zou je kunnen overwegen naar het torentje te gaan.”

Carrièretip voor de starter:

"Neem risico en spreid niet al je kansen. Ik hoor vaak de overweging van mensen om iets te kiezen, waar ze nog alle kanten mee op kunnen. Maar ik zou mensen adviseren om zich niet te laten afschrikken door het idee dat het misschien niet lukt. Kies niet voor die veilige weg, maar neem nou die andere."