Work hard – Play hard: werkdruk en balans

Editie: Mei 2014 | Tekst: | Fotografie: IStock

Werken onder druk is misschien even wennen als starter op de arbeidsmarkt. Veel sectoren hebben te maken met deadlines en overwerken, denk aan de ‘busy seasons’ in de accountancy. Een beetje stress is oké, zolang je ook voldoende energiebronnen hebt. Uiteindelijk draait het om een goede balans; maar hoe bewaar je die?

Stress in accountancy

Openbaar accountants blijven duidelijk vaker (meestal) ontevreden over de balans tussen werk en privé (21,6 procent) dan accountants in business (11,8 procent), interne accountants (9,5 procent) en overheidsaccountants (4,5 procent).

Accountancy beloningsonderzoek 2013

Balans bij de Belastingdienst

Accountants bij de Belastingdienst zijn over hun werk-privébalans behoorlijk tevreden. RA’s zijn het meest tevreden (98,6 procent) ten opzichte van AA’s (90,9 procent). Ook is meer dan zestig procent erg tevreden met het totale arbeidsvoorwaardelijke pakket. Bij de overheid wordt slechts op bescheiden schaal overgewerkt. Driekwart van de accountants bij de Belastingdienst werkt niet of hoogstens vijf uur per week over (van de vrouwen 80,7 procent). En 73,1 procent van de overheidsaccountants werkt met enige regelmaat thuis.

Accountancy beloningsonderzoek 2013

Lange dagen, weinig slaap, veel werk en na je werk in de hoogste versnelling doorgaan in je privéleven. Als starter op de arbeidsmarkt komt er van alles op je af, is alles nieuw en wil je je bewijzen. Dat is wat stressvol, maar in principe maakt stress je alert. Het kan je motiveren goed te presteren en bijvoorbeeld een deadline niet alleen te halen, maar ook nog eens een goed resultaat neer te zetten.

Jongeren en stress

Een beetje stress is dus niet verkeerd. Volgens arbeid- en organisatiepsychologe Ingrid Y. Smit bezitten jongeren bovendien een enorme hoeveelheid energie. Dat heeft echter ook een keerzijde: “Jongeren kennen meestal hun eigen grenzen nog niet, daardoor overschatten sommigen zichzelf. Daarnaast bagatelliseren jongeren soms het belang van goed voor jezelf zorgen. Ze gaan over hun eigen grenzen heen omdat ze willen bewijzen dat ze geknipt zijn voor de baan. Ze durven geen nee te zeggen, willen niet onderdoen voor ervaren collega’s.” Met ambitieus zijn en hard werken is niks mis, maar wanneer stress en vermoeidheid de overhand nemen, werkt het tegen je. “Uiteindelijk gaat het allemaal om het vinden van een goede balans tussen je privé- en werkleven, tussen waar je energie aan geeft en waar je het uit haalt. Weet wat je belangrijk vindt in het leven, vraag je dingen af zoals: wil je ook op zaterdag werken, of elke dag om vijf uur klaar zijn? De volgende vraag is natuurlijk wat jouw leidinggevende daar van vindt. Dat zijn belangrijke kwesties, waar je je bewust van moet zijn en die je niet in tien minuten even beantwoordt.”

Collegialiteit en accountancy

Een structureel hoge werkdruk kan negatieve gevolgen hebben op je gezondheid en functioneren. Volgens het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten komen in de ­financiële sector beroepsgerelateerde aandoeningen voor zoals een burn-outs of ‘overspanning door te veel werkdruk, tijdsdruk, hoeveelheid werk, geestelijk inspannend werk’. Voorstelbaar, wanneer je aan de werkdruk in de accountancybranche denkt: aangiftemaand maart, kwartaal- en jaarverslagen, deadlines. ’s Avonds en in de weekenden doorwerken, dat kan stressvol zijn. In de praktijk breng je die overuren meestal door met collega’s. Je gaapt samen, klaagt samen en bestelt misschien zelfs pizza samen. Arbeidspsychologe Ingrid: “Een gedeeld probleem is een half probleem. Als je steun vindt bij je collega’s, is werkstress al minder erg, omdat je energie uit je collega’s haalt.” Het is zeker niet alleen maar kommer en kwel. Volgens het jaarlijkse beloningsonderzoek van Accountant.nl is ruim de helft van de accountants tevreden met hun werk en de werkdruk, voornamelijk overheidsaccountants ervaren een goede balans tussen werk en privé.

Werkgevers

Veel accountancykantoren, waaronder de big four (PwC, EY, Deloitte en KPMG) hebben volgens hun websites het welzijn van hun werknemers hoog in het vaandel staan. Volgens psychologe Ingrid is dat een van de taken van een werkgever: “Je kunt maar zoveel van je mensen vragen, de werkgever is mede verantwoordelijk te signaleren of werkdruk te hoog ligt of niet.” Werkgevers kunnen de werkdruk voor hun werknemers verlagen door autonomie op de werkplek te creëren: “Zelf je zaken kunnen regelen, je eigen taken structureren: genoeg regelruimte hebben. Sowieso vinden mensen het belangrijk om zelf grip te hebben op een situatie, of dat nu in je relatie, loopbaan of ­ financiën is. Wanneer je de controle kwijtraakt, geeft dat een naar gevoel: je bent de balans kwijt.” Ook wederzijds vertrouwen en open communicatie tussen werkgever en werknemer zijn volgens de arbeidspsychologe belangrijk. Wordt de stress je te veel, ga dan naar oplossingen zoeken samen met je werkgever.

Hulp

Wederzijds vertrouwen en communicatie zijn dus belangrijk. Toch kan het lastig zijn bij je werkgever aan te kaarten dat de druk voor je iets te hoog ligt: “In mijn praktijk benadruk ik vaak: je wordt niet alleen op productie beoordeeld. Je hebt meer kwaliteiten dan dat. Misschien zorg jij voor een sterke teamgeest, of heb je een groot analytisch inzicht. Dan maakt iemand anders misschien sneller rapporten dan jij, maar productie is ook niet alles. Geef uiteindelijk duidelijk aan bij je werkgever dat je een grens bereikt hebt.” Ondanks zo’n gesprek of eventuele aanpassingen in je werkomstandigheden, kan de stress toch aanhouden: “Kom je er echt niet uit met je werkgever en blijft de werkdruk te hoog, bedenk dan: iedere werkgever en iedere werknemer is anders. Misschien is deze werkplek of werkgever niet de juiste voor jou.” Onder hoge stress lange tijd door blijven werken, is niet zo verstandig. Zeker wanneer je lichamelijk klachten krijgt, wordt het tijd professionele hulp in te schakelen. Bijvoorbeeld bij slaapproblemen, rug- of nekklachten, hoofdpijn, vergeetachtigheid, transpireren of zelf angstaanvallen. Ingrid: “Wanneer je structureel teveel werkdruk ervaart dan raakt je lichaam uitgeput, neemt de werking van je immuunsysteem af waardoor je sneller ziek wordt. De kans bestaat uiteindelijk te belanden in overspanning of burn-out.”

Herstellen van stress gaat in 4 fasen

  1. Microherstel: elke werkdag paar minuten. Korte ontspanningsoefening, voorbeelden vind je op internet.
  2. Mesoherstel: elke werkdag een half uur. De lunchpauze, even een rondje lopen, je hoofd leegmaken.
  3. Metaherstel: het weekend. Probeer minimaal één dag echt niet met werk bezig te zijn.
  4. Macroherstel: vakantie. Een aantal dagen weggaan en proberen je werk echt los te laten.